Jewgienija Niekrasowa – pisarka i scenarzystka oraz jej „bizarna” fantastyka
Scenarzystka z wykształcenia, która uczyła się tej sztuki na uczelni wyższej. Obecnie sama wykłada, ucząc młodych adeptów scenopisarstwa. Feministka, pisząca o kobietach we współczesnej Rosji. W jej twórczości pisarskiej łatwo można zauważyć typ scenopisarskiej narracji, koncentrację na scenie, na obrazie. Kształtuje ona historie w sposób bardzo plastyczny, choć skąpy w szczegółowe opisy, pozostawiając wiele wyobraźni czytelnika i stawiając go trochę w roli reżysera pracującego z otwartym na interpretacje scenariuszem. Część rosyjskiej krytyki zauważa jej fascynację realizmem magicznym. Sugeruje się, że zapoczątkowała nurt magicznego pesymizmu, tworzy własną mitologię i niepowtarzalny język, czerpie z folkloru, ale rozwija go twórczo. Echem w jej utworach odbiją się powieści Gogola, Dickensa. Wśród tej bizarnej fantastyki jest też spora łyżka dydaktyzmu, feminizmu, ale i dekonstrukcji komunistycznej narracji o równości społecznej (szczególnie w powieści „Skóra”).
Propozycajkę nr 9 poświęcam pisarce jeszcze słabo znanej za granicami FR. Powieść Niekrasowej „Skóra” przetłumaczono już jednak na język czeski w 2023 r. Myślę, że zachodnie rynki wydawnicze zainteresują się tą twórczynią.
„Skóra” – powieść–serial
Nie wiem nawet jak zacząć opowiadać o tym tekście, żeby wskazać, co mnie w nim ujęło, ale też nie spłycić i nie zamknąć w schemacie własnego postrzegania. Z pewnością nie będzie to utwór dla każdego… Język specyficzny – forma skazu, który rozprawia się ze schematami komunistycznej narracji, ale też z etykietkami współczesności. Skaz ma w literaturze rosyjskiej dawne tradycje. I choć czyta się go może odrobinę chropowato, przez co wydaje się siermiężny, to jednak otwiera tekst na interpretacje. Nie ma w nim miejsca na wszechwiedzącego narratora, który w większości klasyki wprowadza patriarchalny ład i osąd. Narratorką jest kobieta doświadczająca przemocy, wyzysku, pamiętająca Rosję Radziecką, a więc wychowana na specyficznej narracji – roboczej formie marksizmu-leninizmu.
Fantastyka, którą spotykamy w powieści, daleka jest od tej popularnej. Choć są gadające zwierzęta, to nie są to zwierzęta jak u C.S. Lewisa czy L. Carrolla. No i ten skrajnie naturalistyczny obraz kobiet zdzierających z siebie skóry i zamieniających się nimi. Warto przeczytać choćby dla tego momentu. Sama opowieść podzielona jest jakby na odcinki wprowadzane rozmową czaszki ze współczesną rosyjską kobietą. „Opowieści z krypty” mi się od razu przypomniały. Może pamiętacie taki seryjny horror komediowy z lat osiemdziesiątych i dziewięćdziesiątych? Tam też każdą historię opowiadała czaszka. Choć gadanie do czaszki ma swoje dawniejsze korzenie i głębsze sensy – choćby Hamlet i czaszka Yoricka.
O czym ta „Skóra”?
Powieść dzieje się w dwóch czasoprzestrzeniach. We współczesnej (lub niedawnej, może z lat 90.) Rosji narratorka rozmawia z gadającą czaszką. Ta opowiada jej historię – główną fabułę tekstu – dwóch niewolnych kobiet: Domny – chłopki żyjącej w carskiej Rosji i Hope – niewolnicy z plantacji na południu Stanów Zjednoczonych. Z powodu różnych fantastycznych zawirowań fabuły kobiety się spotykają i zamieniają skórami. Tekst od pewnego momentu czyta się jak fantasy, choć wciąż nie opuszcza czytelnika podejrzenie, że wszystkie fantastyczne elementy to metafora. Nie ma gadających zwierząt w Rosji, są tylko ludzie traktowani jak zwierzęta, nie ma magicznej zamiany skór, jest tylko metaforyczna jedność kobiet w niedoli na całym świecie. Jest to też tekst o nierówności społecznej i rasowej, o wyzysku, przemocy, o ofiarach i katach, o cielesności i duchowości, o macierzyństwie, o cenie wolności.
Reprezentujesz Wydawnictwo i byłbyś zainteresowany publikacją powieści Jewgienii Niekrasowej „Skóra”? Zapraszam więc do KONTAKTU. W ramach zlecenia na tłumaczenie powieści podejmę się też tłumaczenia w trakcie ewentualnych negocjacji z autorką lub jej wydawnictwem, tłumaczenia korespondencji, umów i wydarzeń promocyjnych.